و مبدأ اقليم چهارم جايى بود كه : نهارِ اطولِ آن چهارده ساعت و ربع باشد و عرض آن سى و سه درجه و نصف و ثمن . و منسوب به آفتاب . و مبدأ اقليم پنجم جايى است كه : اطول ايام آن در آن حين چهارده ساعت و نصف و ربع باشد و عرض آن سى و نه درجه إلا عشر و منسوب به زهره . و مبدأ اقليم ششم ، جايى بود كه نهارِ اطولِ آن در آن هنگام ، پانزده ساعت و ربع باشد و عرض آن ، چهل و سه درجه و ربع و ثمن درجه . و منسوب به عطارد . و مبدأ اقليم هفتم جايى است كه : نهارِ اطولِ آن پانزده ساعت و نصف و ربع باشد و عرض آن چهل و هفت درجه و خمس . و وسط آن جايى بود كه اطول نهار آن شانزده ساعت باشد و عرض آن چهل و هشت درجه و نصف و ربع ثمن . و آخر آن نزد جمهور - جايى باشد كه اطول ايام آن ، شانزده ساعت و ربع باشد و عرض آن پنجاه و سه درجه و اين ، منسوب به قمر است . و بعد از آن چون به سبب سردى هوا معموره نيست ؛ لهذا محسوب و اعتبار نداشته‌اند . و طول هر اقليمى از مشرق تا به مغرب است . فايده : در بيان [ مزاج ] « ذكور و اناث » و [ دلالت ] « الوان » و « سحنه » « 1 » بايد دانست كه نوع ذكورِ هر صنف از اصنافِ هر نوع ، أحر و أيبس از نوع اناث آن است و اناث آن بالنسبة به آن ، أبرد و ارطب ؛ به اعتبار اعضاء رئيسه . و مىتواند بود كه بعض اعضاء بعض زنان گرم تر از مردان باشند . و دليل حرارت و يبس امزجهء مردان ، سرعت حركات و افعال و تقويت و ثبات در امور ظاهر و باطن ، و ديگر ، سرعت تكوّن و سهولت اسقاط و بودن آن در جانب أيمنِ رحم . و آن كه هرگاه در منى مرد حرارت و تقويت غالب باشد ، اكثر فرزند حار المزاج و ذكور تكوّن مىيايد و اين همه دلايل حرارت‌اند .

--> ( 1 ) . الف و ب : ( سخنه ) آمده است اما صحيح سحنه است .